Meer over alcoholvrije wijn

Wat is alcoholvrije wijn?

Om te weten wat alcoholvrije wijn is moet je eerst even kijken naar wat alcoholhoudende wijn eigenlijk is. Wijn wordt in Europa gedefinieerd als ‘vergist druivensap met een alcoholpercentage tussen 8,5% en 15%’.

Bij alcoholvrije wijn haalt de wijnmaker de alcohol uit de alcoholhoudende wijn, waardoor het volgens die definitie dus geen wijn meer is. Op alcoholvrije wijn wordt geen accijns geheven maar wel ongeveer zeven cent verbruiksbelasting. Bovendien valt alcoholvrije wijn onder het lage BTW tarief van 9%.

Alcoholvrije wijn bevat twee derde minder aan calorieën dan alcoholhoudende wijn. Toch ervaren proevers vaak dat alcoholvrije wijnen zoeter zijn in vergelijking tot alcoholhoudende wijnen. Dit komt doordat alcohol smaken en aroma’s met elkaar verbindt en het laat de viscositeit (of stroperigheid) toenemen waardoor alcoholhoudende wijn vettig aanvoelt in de mond. Daarnaast maskeert alcohol eventuele zuren en tannine in wijn waardoor wijnen met hogere zuren en veel tannine makkelijker drinkbaar worden. Dit betekent dat in alcoholvrije wijn zuren en tannine juist meer opvallen en het mondgevoel minder vet is. Deze verschijnselen kunnen deels gecompenseerd worden door het zoet, maar dat waarderen veel consumenten niet die van droge wijn houden. Voor de wijnmaker is het dan ook zaak om een gebalanceerde alcoholvrije wijn te maken waarbij het zoet niet overheerst.

In het algemeen is een mousserende witte alcoholvrije wijn van hoge kwaliteit relatief makkelijker te maken. Het ingespoten koolzuur geeft namelijk een smaak dimensie en maskeert de zoetheid.

Wie drinken er alcoholvrije wijn?

Alcoholvrije wijn heeft een doelgroep die sterk aan het groeien is, ieder met eigen motieven.

  • Veiligheid: veiligheid in het verkeer is het eerste waar we meestal aan denken, maar ook nuchter op of aan het werk gaan. Men wil scherp zijn zonder neveneffecten van alcohol.
  • Medische redenen: geen alcohol willen drinken vanwege het (tijdelijk) gebruik van medicijnen of vanwege (het vertragen van) een ziekte. Ook bij zwangerschap is het een verstandige keuze om geen alcohol te nuttigen. Hoe fijn is het als je bij een speciale gelegenheid wel een goed glas wijn kan drinken maar dan zonder alcohol!
  • Overtuiging van een religie of een eigen overtuiging: de overtuiging brengt dat je geen alcohol in je lichaam wilt hebben maar toch met een mooi glas kunt meegenieten!
  • Bewuste levensgenieters: personen die helder willen blijven of nog een (sport) prestatie willen leveren, maar consumenten kunnen er ook bewust voor kiezen op bepaalde momenten geen of minder alcohol te nuttigen. Denk hierbij aan ‘Dry January’, ‘Go sober for October’ en de ‘Ik Pas’ projecten.
  • Dieet: een glas alcoholvrije wijn bevat een derde aan calorieën dan van een glas alcoholhoudende wijn. Hiermee kun je blijven genieten bij een gezonde lifestyle.
  • Zwanger of kleine kinderen: Als je zwanger bent is alcoholvrije wijn natuurlijk een perfecte drank om te drinken. Denk bijvoorbeeld ook aan een babyshower. Gezellig met elkaar, geen alcohol en toch een wijnbeleving. Heb je een baby, dan loop je met alcoholvrije wijn geen enkel risico als je borstvoeding geeft. En heb je kleine kinderen en moet je voor dag en dauw of midden in de nacht op? Dan heb je geen kater en kun je toch met een gerust hart een (alcoholvrij) wijntje drinken.
Waarom is alcoholvrije wijn nog niet te vergelijken met alcoholhoudende wijn?

Voor alcoholvrije wijn moet eerst een alcoholhoudende basis wijn worden gemaakt. De wijnboer kan deze wijn vaak al verkopen aan zijn afnemers. Om alcoholvrije wijn te maken moet de wijnboer extra stappen zetten (het alcoholvrij maken van de wijn). En dat kost alleen maar extra geld. Zolang de markt nog niet groot genoeg is, is het voor de wijnboer niet rendabel om zijn betere wijnen in te zetten om hier de alcohol weer uit te laten halen. Daardoor is de wijn die gebruikt wordt toch vaak van de wat eenvoudigere soort. Op dit moment maakt het Chileense bedrijf Sinzero alcoholvrije wijn die, net zoals bij gewone wijnen, een opvoeding op hout heeft gekregen. Daarmee maken ze momenteel één van de beste alcoholvrije wijnen die in Nederland te koop is.

Hoe maak je alcoholvrije wijn?

Er zijn drie manieren om alcoholvrije wijn te maken. Bij alle drie de manieren wordt er eerst een gewone wijn gemaakt. En hoe beter deze ‘basiswijn’ is, hoe beter straks de alcoholvrije variant zal zijn.

De 3 manieren zijn

  • Distillatie onder vacuüm
  • Omgekeerde osmose
  • Spinning cone techniek

 

distillatie onder vacuüm

De eerste veelgebruikte methode is distillatie onder vacuüm. Dit proces vindt plaats in een grote hoge kolom en men maakt gebruik van het verschil in kookpunt van alcohol en alcoholvrije wijn. Water kookt normaliter bij 100 graden, alcohol kookt al bij 78 graden.

Als je de basiswijn kookt boven de 78 graden, maar de temperatuur onder de 100 graden houdt dan zal de alcohol verdampen uit de wijn die daardoor alcoholvrij wordt. Deze manier gebruikt men al eeuwen om bijvoorbeeld brandewijn of cognac te maken.

Het vervelende van deze methode is dat als je de wijn tot ongeveer 80 graden verhit, het eindresultaat, de alcoholvrije wijn, een verbrande smaak heeft en niet meer lekker is als je het drinkt. Daarom maken ze gebruik van onderdruk, ook wel vacuüm genoemd.

Het kookpunt van de alcohol wordt zo verlaagd van 78 graden naar 28 á 30 graden. Over het algemeen geldt dat hoe lager de temperatuur van het koken is, hoe meer aroma er behouden blijft. Want als de alcohol kookt en verdampt dan verdampen ook alle aroma’s die normaal gesproken de wijn zijn smaak geven. Het voordeel van deze techniek is dat de wijn in een kolom terug kan worden gebracht tot een alcoholpercentage van echt 0.0% waardoor de wijn ook halal gecertificeerd kan worden.

spinning cone techniek

De tweede methode is de spinning cone techniek en deze lijkt sterk op een vacuümdistillatie. Er wordt gebruik gemaakt van een kolom waarin diverse kegeltjes zijn geplaatst. Door stoom, druk en temperatuur (ongeveer 40 graden) wordt de in gewicht lichtere alcohol naar boven geduwd en blijft er onder in de ketel alcoholvrije wijn achter.

Sommige aroma’s zijn heel vluchtig en zullen aan het begin mee verdampen met de alcohol.  Echter, door de verschillen in temperatuur waarin deze aroma’s verdampen kunnen ze op verschillende hoogten in de kolom door middel van die kegeltjes weer worden opgevangen. Deze aroma’s zal de wijnmaker later weer toevoegen aan de alcoholvrije wijn. Dit zorgt voor extra aroma en dus een betere smaak en wijnbeleving maar heeft als nadeel dat de wijn een klein restant alcohol van maximaal 0.5% kan bevatten.

omgekeerde osmose

De derde methode is de omgekeerde osmose. Hier maakt de wijnmaker gebruik van een zeer fijn filter dat ontworpen is om alcohol te scheiden van wijn. Alcoholmoleculen zijn zeer klein, waardoor een extreem fijn filter noodzakelijk is om de alcohol te scheiden. Vaak zijn er 3 tot 4 filtratie stappen nodig om de wijn tot een alcoholpercentage onder de 0.5% te krijgen. Voordeel bij deze methode is dat er geen verhitting nodig is. Hierdoor blijven alle wijnaroma’s in de wijn aanwezig. Omdat niet alle alcohol op deze manier kan worden gescheiden van de wijn blijft er een klein beetje over waardoor de wijn weliswaar alcoholvrij maar niet 0.0% kan worden genoemd.